Diş Sıkma (Bruksizm): Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Bruksizm, dişlerin bilinçsiz olarak sıkılması veya gıcırdatılmasıdır. Genellikle uyku sırasında (noktürnal bruksizm) yaşanır ancak gündüz de (diurnal bruksizm) görülebilir. American Academy of Sleep Medicine (AASM) 2021 verilerine göre yetişkinlerin yaklaşık %8-10'u klinik olarak anlamlı bruksizm yaşar.

Tedavi edilmeyen bruksizm diş aşınmasına, kırılmalarına ve çene eklemi (TME) sorunlarına yol açabilir.

Sabah Uyandığınızda

• Çene ağrısı veya gerginliği
• Başağrısı (özellikle şakak bölgesinde)
• Dişlerde ağrı veya hassasiyet
• Yorgun çene kasları

Ağız İçi Belirtiler

• Diş yüzeylerinde aşınma ve düzleşme (özellikle köpek dişleri ve ön dişler)
• Diş minelerinde çatlaklar ve kırılmalar
• Dolgu veya kaplama kırılmaları
• Yanak iç yüzeyinde ısırma izleri
• Dil kenarında çentikler
• Diş hassasiyeti (sıcak-soğuğa)

Çene ve Yüz Belirtileri

• TME (çene eklemi) ağrısı — çene açıp kapamada kıtırdama
• Kulak ağrısı (çene eklemi kaynaklı)
• Çene kaslarında hipertrofi (büyüme) — yüz şeklinde değişim
• Boyun ve omuz ağrısı

Psikolojik Faktörler

• Stres ve anksiyete — en yaygın neden
• Kaygı bozuklukları
• Agresif, rekabetçi kişilik tipi
• Yoğun iş temposu

Fiziksel Faktörler

• Kapanış (oklüzyon) bozuklukları — üst ve alt dişlerin uyumsuz teması
• Uyku apnesi — hava yolu tıkanıklığı ile ilişkili
• Bazı ilaçlar — SSRI antidepresanlar, amfetaminler
• Kafein ve alkol — gece bruksizmini tetikleyebilir
• Sigara kullanımı

1. Gece Plağı (Oklüzal Splint)

Tedavinin temel taşı — dişleri koruyan kişiye özel aparey:

• Sert akrilik veya yumuşak silikon plak
• Üst veya alt dişlere oturur
• Diş aşınmasını ve kırılmayı önler
• Çene kasları üzerindeki basıncı dağıtır
• Gece plağı hakkında detaylı bilgi

Fiyat: 3.000-8.000 TL

2. Stres Yönetimi

• Gevşeme teknikleri (derin nefes, meditasyon)
• Düzenli egzersiz
• Uyku hijyeni iyileştirme
• Gerekirse psikoterapi

3. Oklüzal (Kapanış) Düzeltme

Dişlerin kapanış uyumu bozuksa ortodontik tedavi veya seçici aşındırma ile düzeltme yapılabilir.

4. Botoks (Botulinum Toksin) Uygulaması

Şiddetli bruksizmde çene kaslarına (masseter) botoks enjeksiyonu:

• Kas aktivitesini yuzde 60-80 azaltır
• 3-6 ay etki sürer
• Ağrı ve kas hipertrofisini belirgin şekilde azaltır
• Kas seçimi (masseter, temporal, mentalis) ve doz kararı için: Çene Botoksu Rehberi

5. Fizik Tedavi

• Çene kasları için egzersiz programı
• Sıcak/soğuk uygulama
• Ultrason tedavisi
• Manuel terapi

💬 Uzm. Dt. Aykut Gürel: "Bruksizmde masseter ve temporal kasların ürettiği çiğneme kuvveti gece uyku sırasında 500 N'u aşabiliyor — bu, uyanık halde bilinçli olarak uyguladığınız kuvvetin yaklaşık 3 katıdır. Bu yüzden sadece gece plağı çoğu zaman yeterli olmaz; kas hiperaktivitesi için seçilmiş vakalarda masseter Botox uygulaması 3-6 ay süreli belirgin rahatlama sağlar."

Kronik bruksizm TME bozukluklarının en yaygın nedenlerinden biridir:

• Çene eklemi diskinin yer değiştirmesi
• Eklem ağrısı ve kıtırdama
• Ağız açmada kısıtlılık
• Baş, kulak ve boyun ağrısı

Erken tedavi (gece plağı + stres yönetimi) TME sorunlarını önleyebilir.

Çocuklarda diş sıkma yaygındır:

• Süt dişi döneminde fizyolojik olabilir
• Genellikle kalıcı dişlerle birlikte kendiliğinden azalır
• Stres, anksiyete veya uyku bozuklukları tetikleyici olabilir
• Ciddi aşınma varsa gece plağı düşünülebilir

1. Lobbezoo F, Ahlberg J, Glaros AG, et al. Bruxism defined and graded: an international consensus. J Oral Rehabil. 2013;40(1):2-4. PubMed
2. Manfredini D, Ahlberg J, Winocur E, Lobbezoo F. Management of sleep bruxism in adults: a qualitative systematic literature review. J Oral Rehabil. 2015;42(11):862-874. PubMed
3. Jokstad A. The effectiveness of stabilisation splint therapy for temporomandibular disorders. Evid Based Dent. 2005;6(4):93-94. PubMed

Diş sıkma sorunu yaşıyor musunuz? Maltepe Derya Diş Kliniği'nde gece plağı ve bruksizm tedavisi hakkında bilgi alın. İletişime geçin.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Ağız ve diş sağlığınıza ilişkin kararlar için bir uzman hekime başvurmanız önerilir.